Op weg naar 2029
30-10-2025
Over de Raad van Twaalf
Stichting Raad van Twaalf is het landelijke samenwerkingsverband van provinciale steuninstellingen op het gebied van cultuureducatie en/of cultuurparticipatie. Alle aan de Raad van Twaalf verbonden organisaties werken in de eigen provincie samen met de culturele sector (professionele instellingen, zelfstandige kunstaanbieders en organisaties voor amateurkunst), met het onderwijs en vaak ook met organisaties op het gebied van welzijn en zorg of het bedrijfsleven. En natuurlijk met de gemeenten.
De leden van de Raad van Twaalf vervullen in eerste instantie een rol binnen hun eigen provincie. Afhankelijk van de opdracht per provincie richten wij ons op informatievoorziening en advisering, bieden ondersteuning, bemiddelen, doen aan deskundigheidsbevordering en netwerkvorming, zorgen voor projectontwikkeling en productontwikkeling, bieden lesaanbod en facilitaire ondersteuning, voeren uit waar nodig en denken mee als het gaat om financiering en fondsen.
Binnen de Raad delen ze de kennis uit de eigen provinciale praktijk ook met elkaar. En als Raad van Twaalf maken zij zich sterk voor landelijke advisering van en afstemming met organisaties als het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst, Kunsten 92, Raad voor Cultuur en het Fonds voor Cultuurparticipatie. De Raad stemt periodiek bestuurlijk en ambtelijk af met het Interprovinciaal Overleg. Vanuit de bestuurlijke afspraken cultuurbeoefening vindt ambtelijke afstemming plaats met het ministerie van OCW, IPO en VNG. Structurele samenwerkingspartners zijn o.a. LKCA, OPEN, SPN, PopNL, DEN en de landelijke koepels.
Wie zijn de dertien van de twaalf provincies
VRIJDAG (Groningen), K&C (Groningen/Drenthe), Keunstwurk (Friesland), Rijnbrink (Overijssel), Kubus (Flevoland), Cultuur Oost (Gelderland), Kunst Centraal en Zimihc (Utrecht), Plein C (Noord-Holland), Kunstgebouw (Zuid-Holland), Cultuurkwadraat (Zeeland), KunstLoc Brabant (Noord-Brabant), Huis voor de Kunsten (Limburg).
Onze visie op kunst en cultuur
Kunst en cultuur nemen al sinds mensenheugenis een belangrijke plek in onze samenleving in. Cultuureducatie en cultuurparticipatie bieden mogelijkheden om die samenleving op intrinsieke en creatieve wijze te ontdekken en beleven. Ze doen een beroep op ieders verbeeldingskracht. Ze inspireren en verrijken, maken nieuwsgierig en vaardiger, zorgen voor diversiteit en voor verbinding, bevorderen de gezondheid en dragen bij aan maatschappelijke ontwikkeling op het gebied van leefbaarheid en duurzaamheid.
Kunst en cultuur zijn er voor iedereen in Nederland. Of het nu gaat om het bezoeken van een film, theatervoorstelling of tentoonstelling of het actief musiceren, schrijven of dansen. Iedereen moet hiervoor gelijke kansen hebben, de mogelijkheid krijgen de eigen talenten te ontwikkelen en ontplooien, via cultureel erfgoed verbinding met het verleden aan te gaan, nieuwe media te ontdekken of cross-overs van kunstzinnige disciplines op te zetten.
Onze missie is:
• Wij maken ons als Twaalf sterk voor goede cultuureducatie voor alle kinderen en jongeren in Nederland, van 4 tot 18 jaar; duurzame en in het onderwijs verankerde cultuureducatie met kwaliteit, gericht op persoonlijkheidsvorming en talentontwikkeling;
• Wij streven naar gelijke kansen voor iedereen; diversiteit en inclusie staan bij ons voorop;
• We zetten kunst en cultuur in voor maatschappelijke opgaven als burgerschap, leefbaarheid, eenzaamheid, laaggeletterdheid, armoede, welzijn en arbeidsparticipatie;
• We zoeken naar verbreding en vernieuwing van disciplines en doelgroepen in de kunst en cultuur;
• We bevorderen zowel passieve als actieve cultuurparticipatie voor alle doelgroepen, van jongeren die hun talenten willen ontwikkelen, amateurs die creatief bezig willen zijn, ouderen die cultureel vitaal willen blijven, maar ook mensen die minder affiniteit met cultuur hebben;
• Wij hanteren als Twaalf in al onze werkzaamheden de Governance Code Cultuur, Code Diversiteit & Inclusie en de Fair Practice Code.
Onze ambitie richting 2029 is:
Nu de drie overheidslagen de bestuurlijke afspraken cultuurbeoefening in 2025 hebben ondertekend, voortbouwend op de bestaande infrastructuur, zijn er drie kernambities uitgesproken die de Raad van Twaalf ruimhartig onderschrijft. Aan de hand van deze kernambities geven we invulling aan onze eigen ambities. Daarbij wordt toegewerkt naar een gelijkwaardige provinciale infrastructuur met ruimte voor accenten per provincie.
Kernambitie 1: een stevige infrastructuur
De Raad van Twaalf streeft naar een infrastructuur die enerzijds ruimte laat voor provinciale en regionale aandachtspunten en anderzijds uitgaat van een krachtig basisvoorzieningenniveau voor ondersteuning cultuurbeoefening. Dit vraagt van alle stakeholders een gezamenlijke invulling, zogenaamde verticale en horizontale samenwerking binnen de partners van cultuurbeoefening. De verticale invulling, van landelijk, naar provinciaal en grootstedelijk, naar regionaal en lokaal vergt een heldere taakverdeling, van samenwerking tussen de lagen en harmonisatie van zowel beleid als uitvoering. We spreken ook wel van 1e, 2e en 3e lijnondersteuning. De grenzen tussen deze drie lijnen zijn niet hard; in overleg pakt ieder zijn rol afhankelijk van de vraag, behoefte of positie ten opzichte van de gezamenlijke ambitie. Daarbij is de inhoud leidend (beoefenaar centraal), waarbij afstemming van gezamenlijke ambities randvoorwaardelijk is. Altijd met oog voor de verschillen. De overheden mogen vertrouwen op de kennis en kunde van de infrastructuur en bouwen vandaaruit verder na 2029. De horizontale samenwerking betreft de stakeholders die binnen cultuurbeoefening een (provinciale) rol hebben. Dat betreft in ieder geval de erfgoedhuizen, penvoerders CmK en informele verbanden op regionaal en lokaal niveau. Ook een coördinerende rol rondom gemeenten (o.a. optimale inzet van combinatie-functionarissen zoals cultuurcoaches) is daarbij van belang. Voor de beleidsmatige afstemming is een structurele samenwerking met IPO en VNG randvoorwaardelijk. De bestuurlijke afspraken vragen aan provincies en gemeenten ook op inhoud de samenhang te vertalen in haar beleid, in samenspraak met de Raad van Twaalf en in ieder geval OPEN. Het op inhoud verknopen van elkaars werkplannen op provinciaal niveau zien wij als een gezonde ambitie.
Concreet zetten we ons de komende jaren in voor:
– Borging van Cultuureducatie met Kwaliteit na 2028 (deelname aan denktank Cultuureducatie).
– Gezamenlijke inzet voor de verbetering van de ondersteuningsinfrastructuur amateurkunsten (gezamenlijk plan 2026-2028), óók na 2028.
– Lobby voor de provinciale ondersteuningsopdracht van cultuurcoaches én doorontwikkelen van het netwerk.
Kernambitie 2: de beoefenaar centraal
Leidend in alle vormen van ondersteuning en beleid staat de beoefenaar. Dat geldt voor zowel de verticale als de horizontale as van de infrastructuur. Dat is in de basis het dienende karakter van de infrastructuur waarbij het uitvoeringsprogramma van de partners zich toespitst op deze ondersteunende taak, 1e, 2e of 3e lijns. Daarbij zijn er ambities, zoals de code diversiteit en inclusie, fair pay en governance, waarbij de infrastructuur ook een inspirerende en trekkersrol heeft. Bewustwording op bepaalde thema’s kan gerealiseerd worden door hierover met de beoefenaar en het werkveld in gesprek te gaan. Alle partners hebben hierin een rol en verantwoordelijkheid. In gezamenlijke verkenningen wordt gewerkt aan een dekkend landelijk netwerk waarin deze thema’s structureel landen, uitgebouwd en/of gecoördineerd worden.
De overheden noemen in de Bestuurlijke Afspraken het belang dat mensen cultuur kunnen beoefenen op de wijze die bij hen past. De partijen willen daarom de behoefte van cultuurbeoefenaars (de non-formals als de beoefenaars in formele groepen) en de drempels voor cultuurbeoefening in kaart brengen en waar mogelijk ondersteunen en stimuleren. Dit behoeft duidelijke afstemming tussen monitors en dashboards en de ontwikkeling daarvan. In gezamenlijkheid werken en stroomlijnen van trajecten als EVI en Cultureel Nederland in Kaart van de Raad van Twaalf, landelijke monitoringstrajecten van LKCA en het traject in de Regio van FCP om aan te kunnen sluiten op de verschillende behoeften van beoefenaars op het gebied van middelen, kennis, expertise en ondersteuning.
Concreet zetten we de komende jaren in voor:
– Uitbreiding van Cultureel Nederland in Kaart naar alle provincies (op maat)
– Deelname aan het traject van Fonds in de Regio
– Deelname aan ketentafel van Platform ACCT
– Ontwikkeling van een strategie op de inzet van artificial intelligence in de ondersteuning van het werkveld
Kernambitie 3: koppeling met de maatschappelijke opgaven
Naast de artistieke- en identiteitsvormende kracht van cultuurbeoefening kent cultuurbeoefening een sterke maatschappelijke waarde. Overstijgende samenwerking met de domeinen zorg, welzijn, onderwijs en het ruimte domein is daardoor een meerwaarde, die ook door de overheden is onderschreven. Dit vraagt een open blik en ondernemende houding van de culturele partners, om (potentiële) samenwerkingspartners binnen deze domeinen te leren kennen en gezamenlijk verkenningen te realiseren ten behoeve van maatschappelijke opgaven. De programma’s binnen de Brede SPUK en programma’s als MDT en school en omgeving bieden ruimte om de koppeling te maken.
Concreet zetten we ons de komende jaren in op:
– Ontwikkelen interprovinciale netwerk en kennisdelingFonds
Meer informatie
Stichting Raad van Twaalf
p/a Kunstgebouw Zuid-Holland
Broekmolenweg 20
2289 BE Rijswijk
Voorzitter: Marieke Vegt, K&C, 06-18887261, mariekevegt@kunstencultuur.nl
Secretaris: Ester van de Haar, CultuurOost, 06-22246705 estervandehaar@cultuuroost.nl